Τα νέα αυτοκίνητα στέλνουν προσωπικά δεδομένα σε Google, Meta, Amazon

Τον 21ο αιώνα, οι εταιρίες που κυνηγούν το κέρδος, έχουν βάλει στόχο τα δεδομένα σου. Οι αυτόματοι αναγνώστες πινακίδων καταγράφουν κάθε διαδρομή του οδηγού, και το γυαλιστερό καινούργιο αυτοκίνητο στο γκαράζ σου συμμετέχει κι αυτό στο παιχνίδι. Μια νέα έρευνα φώτισε πόσα δεδομένα φεύγουν από το όχημά σου και ποιοι τα παραλαμβάνουν. Αν συνήθιζες να κλείνεις τη συλλογή δεδομένων στο κινητό, στις εφαρμογές και στους υπολογιστές σου, αυτά που θα διαβάσεις δεν θα σου αρέσουν.

Ερευνητές του Πανεπιστημίου Northeastern συνεργάστηκαν με την Consumer Reports για να εξετάσουν ποια δεδομένα συλλέγουν τα «συνδεδεμένα» οχήματα και με ποιους τα μοιράζονται. Η μελέτη χρησιμοποίησε 21 οχήματα από τον στόλο της Consumer Reports, που κάλυπταν 19 μάρκες με παρουσία στις ΗΠΑ, μαζί με τις συνοδευτικές εφαρμογές για smartphone, όπως οι HondaLink, MyNissan και myCadillac. Τα μοντέλα ήταν της περιόδου 2022-2025.

Η συλλογή των δεδομένων δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Οι ερευνητές του Northeastern χρειάστηκε να επινοήσουν έξυπνους τρόπους, ώστε να κατευθύνουν τα σήματα Wi-Fi και κινητής τηλεφωνίας των αυτοκινήτων προς τους δικούς τους συλλέκτες δεδομένων, το ίδιο και για τις εφαρμογές. Για τα ηλεκτρικά οχήματα χρησιμοποίησαν μια σκηνή-κλωβό Faraday, που μπλοκάρει τα σήματα κινητής, για να δουν αν αυτό θα ανάγκαζε τα δεδομένα να περάσουν μέσω Wi-Fi.

«Ιδιωτικότητα και οικοσύστημα των συνδεδεμένων οχημάτων»

Το συμπέρασμα των ερευνητών: Η ιδιωτικότητα είναι σχετική, αν όχι ανύπαρκτη, όταν κάποιος οδηγεί ένα συνδεδεμένο όχημα. Ανάμεσα στα αυτοκίνητα και στις εφαρμογές τους, τα δεδομένα στάλθηκαν σε μεγάλους κολοσσούς: Την Alphabet (μητρική της Google), την Amazon, τη Spotify, τη Microsoft και τη Meta (μητρική του Facebook). Στη δεκάδα των πρώτων βρέθηκε και η Liberty Media Corporation, που ελέγχει τόσο τη Formula 1 όσο και το MotoGP.

Όσο ψάχνεις βαθύτερα τη διαδρομή των δεδομένων, τα πράγματα γίνονται πιο παράξενα. Τα οχήματα έστελναν στοιχεία σε τρίτους όπως οι Yahoo, Comscore, Comcast, X, Disney, Nielsen Holdings, ακόμη και η Nextdoor, η «φιλική γειτονιά» του διαδικτύου. Από τις εφαρμογές, ανάμεσα στα απροσδόκητα ονόματα της λίστας βρέθηκαν οι Pinterest, Reddit, Docusign, Dun & Bradstreet και μια εταιρεία λογισμικού με το όνομα Press Ganey Forsta. Αν έχεις επισκεφθεί ποτέ γιατρό ή νοσοκομείο, είναι πολύ πιθανό να έχεις λάβει από την Press Ganey ερωτηματολόγιο για το πώς πήγε η επίσκεψή σου.

Όταν το όχημά σου «ταυτίζεται» με εσένα

Μια χούφτα από τις μάρκες που εξετάστηκαν βρέθηκε να μοιράζεται τους αριθμούς αναγνώρισης οχημάτων (VIN) με ιστοτόπους τρίτων, μαζί με ένα στοιχείο ταυτοποίησης, όπως η τοποθεσία, η διεύθυνση e-mail ή ο αριθμός τηλεφώνου. Για τον οδηγό αυτό σημαίνει ότι το όχημα συνδέεται με πληροφορίες που αποκαλύπτουν ποιος είναι ο ιδιοκτήτης του. Έτσι μπορεί να συσχετιστεί με δεδομένα συμπεριφοράς και ιστορικό αγορών από άλλες εφαρμογές, στις οποίες ο ίδιος έχει επιτρέψει τη συλλογή. Στους «παραβάτες» βρέθηκαν οι Honda, Nissan, Lincoln και ο όμιλος της GM με τις Cadillac, Chevrolet, Buick και GMC.

Συναίνεση για να οδηγήσεις, αντίτιμο αν αρνηθείς

Οι ερευνητές ενημέρωσαν στη συνέχεια τους κατασκευαστές για τα ευρήματα. Η Honda ζήτησε από την εφαρμογή τρίτου που συνεργάζεται μαζί της να διαγράψει όλα τα δεδομένα τοποθεσίας που είχε λάβει και ενημέρωσε την εφαρμογή της, ώστε να μη συλλέγει και να μη στέλνει πλέον τα δεδομένα αυτά. Άλλοι κατασκευαστές, ωστόσο, έδειξαν πολύ μικρότερη ανησυχία.
Το Northeastern ζήτησε από κάθε μάρκα της μελέτης, εκτός από τη Fisker που είχε χρεοκοπήσει πριν από την ολοκλήρωσή της, να εξηγήσει γιατί τα δεδομένα μοιράζονται με τρίτες εταιρείες. Πολλές απάντησαν ότι η διαμοιρασμός γίνεται στο πλαίσιο συμβάσεων με παρόχους υπηρεσιών. Σχεδόν ανασήκωσαν τους ώμους, λέγοντας ότι οφείλεται στον ενσωματωμένο browser στον οποίο βασίζεται η εφαρμογή του οχήματος. Τρεις κατασκευαστές ανέφεραν ότι οι εφαρμογές τους ζητούν από τους χρήστες να αποδεχθούν ή να απορρίψουν τα cookies, κάτι που οι ερευνητές δεν επιβεβαίωσαν πάντα.

Η άλλη δικαιολογία των κατασκευαστών ήταν ότι η ευθύνη βαραίνει τον καταναλωτή. Ορισμένα οχήματα προσφέρουν μια «επιλογή» αποχώρησης από τη συλλογή δεδομένων, αλλά με τον κίνδυνο να «παγώσει» το αυτοκίνητο.

Το Northeastern σημειώνει ότι η προειδοποίηση της Tesla στην επιλογή αποχώρησης έλεγε: «Αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα το όχημά σας να παρουσιάσει μειωμένη λειτουργικότητα, σοβαρή βλάβη και ακινησία». Παρόμοια ήταν η προειδοποίηση της Rivian: «Θα περιορίσει ή θα απενεργοποιήσει ορισμένες λειτουργίες του οχήματος (π.χ. πλοήγηση, υποστήριξη διατήρησης λωρίδας και ασύρματες ενημερώσεις, που φέρνουν νέα χαρακτηριστικά, καλύτερη απόδοση, βελτιώσεις ασφαλείας και διορθώσεις σφαλμάτων)». Η επιλογή είναι πραγματικά δική σου: ή οδηγείς το όχημα και το αφήνεις να συλλέγει δεδομένα, ή δεν το οδηγείς ποτέ ξανά.

Και στην Ευρώπη τι ισχύει;

Η εικόνα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού είναι διαφορετική, αν και όχι χωρίς αμφιβολίες. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο GDPR και οι κανόνες ePrivacy περιορίζουν σημαντικά το τι μπορεί να συλλέξει ένα αυτοκίνητο και με ποια συναίνεση. Στα τέλη Ιουνίου του 2026, η γαλλική αρχή προστασίας δεδομένων (CNIL) δημοσίευσε εκτενείς οδηγίες για τα συνδεδεμένα οχήματα, με ιδιαίτερη έμφαση στα δεδομένα τοποθεσίας. Προειδοποιεί, μεταξύ άλλων, ότι η συναίνεση δεν μπορεί να «κρύβεται» μέσα στην αποδοχή των όρων χρήσης. Παράλληλα, ο ευρωπαϊκός Data Act, που ισχύει από τον Σεπτέμβριο του 2025, δίνει στους οδηγούς μεγαλύτερο έλεγχο στα δεδομένα που παράγει το όχημά τους. Το δίλημμα «δέξου τα πάντα ή μην οδηγήσεις» δύσκολα στέκει λοιπόν νομικά στην Ευρώπη. Το αν οι κατασκευαστές τηρούν στην πράξη όσα ορίζει ο νόμος είναι άλλο ζήτημα, και θα το δείξουν οι έλεγχοι των αρχών.

Σε μια κοινωνία που αντιδρά έντονα στη συλλογή δεδομένων μέσω καμερών και τεχνητής νοημοσύνης, όσα προέρχονται από τα αυτοκίνητα φαίνονται σχεδόν εξίσου προβληματικά, ιδίως για όσους οδηγούν οχήματα της GM και Lincoln. Μπροστά σε αυτά, τα «Freedom Cars» του υπουργού Μεταφορών των ΗΠΑ, Sean Duffy, μοιάζουν όλο και πιο καλή ιδέα.